본문 바로가기
KERD
논문KCI 등재

คำเรียกอวัยวะ “ตีน” ในภาษาไทย : การขยายความหมายด้วยนามนัยและอุปลักษณ์

The Body Part Term /tiin/ (foot) in Thai : A Study on Meaning Extension by Metonymy and Metaphor

박경은|Wirat Siriwatananawin
동남아연구소 (Center for Southeast Asian Studies)|2023.04|동남아연구|제33권 제1호|pp. 193-230|DOI 10.21485/hufsea.2023.33.1.007

0

조회

0

다운로드

0

인용

0

참고문헌

키워드

metaphorcognitive linguisticsmetonymymeaning extensionคำเรียกอวัยวะภาษาศาสตร์ปริชานการขยายความหมายนามนัยอุปลักษณ์body part terms
주제분류학제간연구

초록

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความหมายและการขยายความหมายของคำเรียกอวัยวะ “ตีน” ในภาษาไทย โดยใช้แนวคิดนามนัยและ อุปลักษณ์ตามแนวทางของภาษาศาสตร์ปริชาน ข้อมูลที่รวบรวมได้ประกอบด้วยคำมูล 1 คำ คำประสม 21 คำ ถ้อยความ 29 ถ้อยความ และสำนวน 8 สำนวน รวมทั้งสิ้น 59 หน่วยภาษา ผลการวิจัยพบว่า มีการใช้ “ตีน” ทั้งตามความหมายประจำรูป ความหมายที่ขยายออกไปด้วยวิธีนามนัย วิธีอุปลักษณ์ และวิธีผสม วิธีการที่พบมากที่สุดคือนามนัย ปัจจุบันคำว่า “ตีน” จัดเป็นคำไม่สุภาพในภาษาไทย การใช้คำว่า “ตีน” จึงลดลงอย่างเห็นได้ชัด โดยผู้ใช้ภาษาอาจแทนที่ด้วย “เท้า” หรืออาจเลี่ยงไปใช้หน่วยภาษาอื่นที่มีความหมายเข้ากับบริบทเดียวกัน

Abstract

This research aimed to analyze the meaning and meaning extension of the body part term “tiin” (foot) in Thai by means of metonymy and metaphor according to cognitive linguistics. Data collection consist of 59 items: 1 single-morpheme word, 21 compound words, 29 expressions, and 8 idioms. From the results, some items are used by lexical meaning, some are used by extended meaning with metonymic process, metaphoric process, or mixed process. Most of them are used by metaphoric process. At present “tiin” is considered a rude word, so its appearance reduces obviously. Some people use “thaaw” (the polite counterpart) instead. In some context, people may skip both “tiin” and “thaaw” and select other appropriate wordings.

참고문헌 (31)

  1. Dancygier, B., "The Cambridge handbook of cognitive linguistics" (2017), Cambridge University Press
  2. Evans, V., "Cognitive linguistics: A complete guide" (2019)
  3. Evans, V., "Glossary of cognitive linguistics" (2007), Edinburgh University Press
  4. Gibbs Jr., R. W., "The Cambridge handbook of cognitive linguistics" (2017), Cambridge University Press
  5. Goatly, A., "The language of metaphor" (1997), Routledge
  6. Kim, C., "การศึกษาเปรียบเทียบคำประสมที่เกยวก ี่ ับอวัยวะร่างกายในภาษาไทยและภาษาเขมร", 석사, pp.2020
  7. Kovecses, Z., "Metaphor : A practical introduction" (2013), Oxford University Press
  8. Lakoff, G., "Women, fire, and dangerous things: What categories reveal about the mind" (1987), The University of Chicago
  9. Li, F. K., "A handbook of comparative Tai" (1977), University Press of Hawaii
  10. Littlemore, J., "The Cambridge handbook of cognitive linguistics" (2017), Cambridge University Press
  11. Radden, G., "Metonymy in language and thought", pp.17~59 (1999), John Benjamins
  12. Sullivan, K., "The Cambridge handbook of cognitive linguistics" (2017), Cambridge University Press
  13. Sweetser, E., "The Cambridge handbook of cognitive linguistics" (2017), Cambridge University Press
  14. Ungerer, F., "An introduction to cognitive linguistics" (2006), Routledge
  15. 노흠휘, "태국어 신체 어휘 후아(", hua, 동남아연구, pp.2019, 28(3)[DOI]
  16. 박경은, "태국어 신체 어휘 의미의 은유적 확장 - “므” (‘손’) 의 다의성", 동남아연구, 22(1), pp.127~150 (2012), 동남아연구소[DOI]
  17. 박경은, "태국어 신체어휘", naa, lang, pp.의 문법화와 교육에서의 시사점, 한국태국학회논총[DOI]
  18. 박경은, "타이 경어체계에 반영된 메타포의 문화적 해석 -왕실용어에 반영된 상하향 지향은유를 중심으로", 한국태국학회논총, 26(2), pp.1~38 (2020), 한국태국학회[DOI]
  19. กาญจนาคพันธ์, สง่า, "สำนวนไทย" (1996), สมาคมส่งเสรมเทคโนโลย ิ ี (ไทย-ญี่ปุ่น)
  20. ขนิษฐานันท์, วิไลวรรณ, "ภาษาศาสตร์เชิงประวัติ: วิวัฒนาการภาษาไทยและภาษาอังกฤษ" (1981), สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
  21. ชำนิโรคศานต์, ดุษฎีพร, "ภาษาศาสตร์เชิงประวัติและภาษาไทเปรียบเทียบ" (2015), จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  22. ต๊ะวิชัย, ศุภชัย, "มโนทัศนพ์ ื้นที่ในภาษาไทย: กรณีศึกษาคำว่า“หลัง” ที่ปรากฏในเว็บไซต์พันทิปดอทคอม", วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 6(1), pp.131~148 (2014)
  23. ปาร์ค, คฺยองอึน, "มโนทัศน์ของคำว่า “ใจ” ในภาษาไทยเปรียบเทียบกับภาษาเกาหลี", วารสารศิลปศาสตร์, 15(2), pp.199~212 (2015)
  24. "เรื่องของ “สน้” และ “ด้าน” ทำไมจึงด่าว่า“หน้าส้นตีน ดาก่ ันมานานอย่างน้อยเมื่อใด" (1999)[URL]
  25. พิเชษฐศิลป์, ภัทรา, "มโนทัศน์ของ “XIN” ในภาษาจีน และ“ใจ” ในภาษาไทย: การศึกษาตามแนวทางอรรถศาสตร์ปริชาน" (2013), วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภาษาจีน คณะอักษรศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  26. มีเจริญ, "การศึกษาความหมายเปรียบเทียบของคำศัพท์อวัยวะร่างกายในภาษาไทย", 석사, pp.1999
  27. "พจนานุกรมไทยฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542" (2011)[URL]
  28. ราชบัณฑิตยสถาน, "ภาษิต คำพังเพย สำนวนไทย" (2018), ราชบัณฑิตยสถาน
  29. รุ่งแจ้ง, สุกัญญา, "อปลุ ักษณ์เชิงมโนทัศน์ของการใช้คำว่า “ใจ”ในภาษาไทย", 석사, pp.2005
  30. "รองเทาไม ้ ้" (2021)[URL]
  31. เหยา, ซือฉี, "อุปลักษณ์มโนทัศน “์ ใจเป็นวัตถุสิ่งของ” ในภาษาไทยเปรียบเทียบกับภาษาจีน", วารสารธรรมศาสตร์, 40(2), pp.24~52 (2021)

관련 논문AI추천

태국어의 신체어 /hua/의 의미전이 연구윤경원동남아연구소 · 동남아연구2007 · 제17권 제1호태국어 신체 어휘 의미의 은유적 확장 - “므” (‘손’) 의 다의성박경은동남아연구소 · 동남아연구2012 · 제22권 제1호태국어 신체 어휘 후아(/hua/, ‘머리’)의 다의성에 관한 인지언어학적 고찰노흠휘, 박경은동남아연구소 · 동남아연구2019 · 제28권 제3호ปรากฏการณ์พหุนัยของคำว่า “กิน” ในภาษาไทย : การศึกษาตามแนวภาษาศาสตร์ปริชาน박경은, Lu Xin Hui한국태국학회 · 한국태국학회논총2019 · 제25권 제2호튀르키예 튀르크어 신체어의 인지 의미론적 고찰: ‘손(el)’과 ‘발(ayak)’을 중심으로이양희한국중동학회 · 한국중동학회논총2022 · 제43권 제2호신체어의 비유적 의미에 대한 말뭉치 기반 접근송현주한국문학언어학회 · 어문론총2017 · 제74호

이 간행물의 다른 논문 (8건)

베트남 國號와 稱帝에 관한 硏究송정남pp. 3-32G20 의장국 외교를 중심으로 살펴본 조코위 행정부의 외교정책: 지속성과 변화이지혁pp. 33-76미얀마 대학에서의 한국어 통번역교육 고찰 - 외국어대학 한국어 전공 교육과정을 중심으로 -노채환pp. 77-104말레이시아 한국어교육의 현황과 과제 -중등학교를 중심으로-안정민pp. 105-138베트남 북부 대학 한국어 전공생을 위한 한국어 교재의 주제 선정 연구 - 중급1 선호도를 중심으로TRAN THI THANH MAI, 김낭예pp. 139-164
원문 보기