본문 바로가기
KERD
논문KCI 등재

베트남의 동아시아 한자어 연구 동향 분석- 주요 학술지 7종을 중심으로 -

Research trends analysis of the field in East Asian Sino words in Vietnam : Focusing on seven major academic journals

이지선
인문사회과학연구소 (Institute for Humanities and Social Sciences, Pukyong National University)|2023.11|인문사회과학연구 (The Journal of Humanities and Social Sciences)|제24권 제4호|pp. 279-315|DOI 10.15818/ihss.2023.24.4.279

0

조회

0

다운로드

0

인용

0

참고문헌

키워드

Korean동아시아Chinese중국어Japanese일본어한자어한국어East Asian연구 동향 분석VietnameseResearch trends analysis베트남어베트남 학술지Sino wordsVietnam academic journals
주제분류기타인문학

초록

본 연구는 베트남의 한자, 언어학, 중국학, 일본학 관련 주요 학술지 7종에서 수집한 336편의 논문을 대상으로 하여 연도별 논문 수, 학술지별 논문 수의 분포와 키워드 빈도를 분석하였다. 그리고 대상 논문의 제목, 키워드, 초록, 원문을 중심으로 연구 주제, 연구 분야, 연구 방법 등을 다층적으로 분석한 후, 각 논문을 한중일월 언어별로 구분하여 연구 내용에 주안점을 두고 베트남의 동아시아 한자어 연구 동향을 구체적으로 살펴보았다. 그 결과, 1970년대 후반부터 1989년까지는 베트남의 동아시아 한자어 연구가 많지 않았으나, 1990년대 중후반부터 2022년까지는 관련 연구가 점진적으로 증가하는 추세를 보였다. 그리고 키워드 빈도 분석을 통해 베트남의 동아시아 한자어 연구는 주로 베트남어 한자어를 중심으로 다양한 주제와 영역에서 다각도로 수행되고 있음이 확인되었다. 또한 다층 분석을 통해 연구 동향을 살펴본 결과, 단일 언어 한자어 연구에서 베트남어 한자어 연구가 가장 많은 비중을 차지하며, 여러 분야에서 다양한 시각으로 연구가 수행되고 있음을 알 수 있었다. 교차 언어적 한자어 연구에서는 주로 2개 언어를 다루는 연구가 많았으며, 2개 언어를 다룬 연구에서도 중월 연구가 압도적인 비중을 차지하고 있으며, 다양한 분야에서 연구가 활발히 진행되고 있음을 확인할 수 있었다. 그런데 동아시아 한자어 이해와 언어 간 교류, 관련 연구의 발전을 위해서는 한국어 한자어, 일본어 한자어에 대한 연구와 한국어 한자어와 베트남어 한자어 간, 일본어 한자어와 베트남어 한자어 간의 교차적 연구가 확대되어야 할 필요가 있다. 그리고 좀 더 심도 있는 연구를 위해서 미시적 관점에서 특정 어휘를 분석하고 비교･대조하거나 문헌 등의 특정 대상이나 특정 시기에 초점을 맞춘 연구도 필요해 보인다. 본 연구는 동아시아 전반의 한자어 연구 동향 분석의 일환으로 베트남의 동아시아 한자어 연구 동향을 분석한 것으로, 후속 연구의 기초자료를 제공한다는 점에서 의의가 있다.

Abstract

In this study, we analyzed 336 articles from seven prominent academic journals published in Vietnam to discern trends in research on East Asian Sino words. We scrutinized the distribution of articles by publication year and journal and conducted frequency-based analysis of keywords. Subsequently, through a multilayered analysis focused on titles, keywords, abstracts, and full texts of the papers, we identified research topics, subjects, and methodologies. And then, we categorized the articles by language (Vietnamese, Chinese, Japanese and Korean) and examined specific research trends of Sino words in Vietnam focusing on the research content. As a result, there were few studies from the late 1970s to 1989, but from the mid-to-late 1990s to 2022, studies on East Asian Sino words gradually increased in Vietnam. The present study found that research on East Asian Sino words in Vietnam has been conducted in many different aspects, with a focus on Vietnamese Sino words. In cross-linguistic studies, there were many studies mainly dealing with two languages. We have confirmed that studies comparing and contrasting Sino words in Vietnamese and Sino words in Chinese occupy an overwhelming proportion in studies dealing with two languages, and that studies are actively being conducted in various fields. To better understand East Asian Sino words and facilitate interlingual exchanges and research, however, more research on Korean Sino words and Japanese Sino words is needed. It is also necessary to expand research to include cross-examinations between Korean Sino words and Vietnamese Sino words and between Japanese Sino words and Vietnamese Sino words. To achieve in-depth insights, the present study suggests that it is necessary to conduct a microscopic analysis of specific vocabularies by comparing and contrasting them, or to conduct further research focusing on particular types of documents or time period. This study is significant because it provides foundational data for subsequent research and contributes to a larger research project on East Asian Sino words.

참고문헌 (40)

  1. 김석영, "중국어의 한자어와 비한자어- 자모어의 출현을 계기로 본 중국어 어휘 범주의 착종 –", 중국인문과학, (83), pp.153~174 (2023), 중국인문학회[DOI]
  2. 김석영, "동아시아 한자어의 동형 관계에 대한 고찰 -한국어, 중국어, 일본어, 베트남어의 동형 한자어 유형에 대한 논의", 동양학, (91), pp.171~192 (2023), 동양학연구원[DOI]
  3. Trần Thị Chung Toàn, "Bàn về vấn đề khai thác tri thức Hán Việt cho người Việt học chữ Hán trong tiếng Nhật", Khoa học Ngoại ngữ số, 35, pp.38~46 (2013)
  4. Trần Thị Chung Toàn, "Chữ Hán trong tiếng Nhật và việc biên soạn từ điển Kanji cho người Việt học tiếng Nhật", Nghiên cứu Đông Bắc Á số, 7(197), pp.68~77 (2017)
  5. Cầm Tú Tài, "Bàn về hiện tượng đồng hình dị nghĩa trong dạy học tiếng Hán cho sinh viên chuyên ngữ Việt Nam", Nghiên cứu Nước ngoài số, 2(38), pp.111~122 (2022)
  6. Cầm Tú Tài, "Bàn về hiện tượng chuyển nghĩa từ ngữ chứa 心 tiếng Hán trong ẩn dụ vật", Ngôn ngữ & Đời sống số, 10(240), pp.13~16 (2015)
  7. Cao Thế Trình, "Một vài ý kiến xung quanh những điểm khác biệt trong lớp từHán-Hàn và Hán-Việt", Nghiên cứu Đông Bắc Á số, 1(143), pp.44~52 (2013)
  8. Đào Duy Tùng, "Biến thể ngữ âm từ ngữ Hán Việt trong ca dao Nam Bộ", Ngôn ngữsố, 1(296), pp.65~78 (2014)
  9. Đào Thị Nga My, "Một hướng nghiên cứu về ảnh hưởng của các yếu tố Hán trong việc học tiếng Nhật của người Việt Nam", Nghiên cứu Đông Bắc Á số, 10(164), pp.69~77 (2014)
  10. Đỗ Thúy Nhung, "Một số đơn vị từ ngữ mới trong Hán văn Việt Nam đầu thế kỉ XX vay mượn từ Hán văn Trung Quốc(Qua khảo sát Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục)", Ngôn ngữ số, 5, pp.54~63 (2016)
  11. Hà Lê Kim Anh, "So sánh cặp từ gần nghĩa"一样"và"同样"trong tiếng Hán", Nghiên cứu Nước ngoài số, 3(26), pp.163~170 (2010)
  12. Hoàng Hựu, "Tìm hiểu ảnh hưởng của tiếng Hán đối với tiếng Tày – Nùng", Hán Nôm số, 3(76), pp.55~59 (2017)
  13. Lê Xảo Bình, "Mối quan hệ giữa âm Hán Việt và phương ngữ tiếng Hán nhìn từ đặc điểm âm đầu", Ngôn ngữ số, 10, pp.25~34 (2005)
  14. Lê Xuân Bột, "Từ Hán Việt trong ca dao về tình yêu đôi lứa ở Nam Bộ", Ngôn ngữ &Đời sống số, 7(93), pp.22~25 (2003)
  15. Lý Xuân Chung, "Tìm hiểu về cách dùng chữ Hán ở Hàn Quốc hiện nay", Thông báo Hán Nôm học, pp.69~79 (1997)
  16. Ngô Minh Thủy, "Thành ngữ bốn yếu tố có từ chỉ số trong tiếng Hán, tiếng Nhật vàtiếng Việt : ngoại ngữ và bản ngữ", Ngôn ngữ & Đời sống số, 11(109), pp.42~47 (2004)
  17. Nguyễn Đình Chú, "Cần khẩn trương khôi phục việc dạy chữ Hán trong nhà trường phổ thông Việt Nam", Hán Nôm số, 2(69), pp.12~15 (2005)
  18. Nguyễn Đình Hiền, "Bàn về một số chữ Hán viết nhầm trong Từ điển tiếng Việt", Ngôn ngữ & Đời sống số, 1(255), pp.38~44 (2017)
  19. Nguyễn Hoàng Thân, "Tìm hiểu về chữ"Sở"trong tiếng Hán cổ", Hán Nôm số, 2, pp.54~62 (2004)
  20. Nguyễn Quang Hà, "Tìm hiểu thêm về quan hệ giữa tên Nôm và tên Hán Việt của làng xã Kinh Bắc", Thông báo Hán Nôm học, pp.174~186 (2001)
  21. Nguyễn Quang Hồng, "Khảo về một số chữ Hán ít gặp(trong mối liên hệ với chữ Nôm đồng hình)", Hán Nôm số, 3(124), pp.40~44 (2014)
  22. Nguyễn Thị Hương Giang, "Phạm trù nghĩa của từ 雨 trong thành ngữ tiếng Hán nhìn từ lí thuyết nguyên mẫu", Ngôn ngữ & Đời sống số, 10(240), pp.101~105 (2015)
  23. Nguyễn Thị Lê Dung, "Khảo sát sự biến đổi tự hình chữ Hán ở Việt Nam qua hai bộ tựđiển cổ Thiên tự văn giải âm(1890)và Thiên tự văn dịch Quốc ngữ(1909)", Hán Nôm số, 3(160), pp.53~61 (2020)
  24. Nguyễn Thìn Xuân, "Vấn đề đưa chữ Hán vào nhà trường phổ thông", Hán Nôm số, 3(70), pp.8~10 (2005)
  25. Nguyễn Văn Hiệu, "Xem xét các từ ghép gốc Hán trong tiếng Mông Lềnh ở Việt Nam", Ngôn ngữ số, 4, pp.69~75 (2006)
  26. Nguyễn Văn Hiệu, "Những tương ứng phần vần giữa các từ gốc Hán trong tiếng Mông với các từ thuộc tiếng Hán quan thoại Tây Nam : : Trên cứ liệu từ gốc Hán trong tiếng Mông Lềnh ở Việt Nam", Ngôn ngữ số, 4, pp.38~49 (2007)
  27. Phạm Ngọc Hàm, "Hư từ 之 chi trong tiếng Hán hiện đại", Nghiên cứu Nước ngoài, 32(3), pp.21~27 (2016)
  28. Phạm Văn Tình, "Tiếng Hoa, Tiếng Hán, Tiếng Trung.", Tạp chí Văn hóa nghệ thuật số, 500, pp.107~ (2022)
  29. Phan Văn Các, "Lịch sử sử dụng chữ Hán trên bán đảo Triều Tiên", Hán Nôm số, 1(30), pp.49~56 (1997)
  30. Phan Văn Các, "Chữ Hán trên bán đảo Triều Tiên hôm nay", Hán Nôm số, 1(34), pp.57~62 (1998)
  31. Trần Thị Hoàng Mai, "Phương pháp giảng dạy chữ Hán cho người học thuộc hệ phi chữ Hán", Nghiên cứu Đông Bắc Á số, 5(87), pp.69~72 (2008)
  32. Trần Thị Kim Loan, "Ngữ âm tiếng Hán hiện đại ở Trung Quốc đại lục và Đài Loan : một vài điểm khác biệt", Nghiên cứu Nước ngoài số, 1(33), pp.50~59 (2017)
  33. Trần Thị Ngọc Lang, "Cách dùng từ Hán-Việt ở Nam bộ trước năm 1975", Ngôn ngữ& Đời sống số, 6(8), pp.9~10 (1995)
  34. Trịnh Khắc Mạnh, "Bàn về quốc tế dị thể và quốc biệt dị thể đối với chữ Hán", Hán Nôm số, 3(172), pp.67~76 (2021)
  35. Trương Gia Quyên, "Lỗi và cách khắc phục lỗi khi sử dụng từđồng nghĩa, cận nghĩa trong tiếng Hán hiện đại", Ngôn ngữ & Đời sống số, 2(322), pp.57~64 (2022)
  36. Vũ Thị Hà, "Phân tích so sánh đặc điểm của bổ ngữ chỉ hoàn thành kết thúc 好, 完, 成trong tiếng Hán hiện đại", Ngôn ngữ & Đời sống số, 10(240), pp.79~83 (2015)
  37. Vũ Thúy Nga, "Đề xuất ứng dụng phương pháp học đảo ngược nhằm cải tiến việc dạy và học chữ Hán trong tiếng Nhật", Khoa học Ngoại ngữ số, 1(61), pp.83~93 (2020)
  38. Vũ Việt Bằng, "Giới thiệu thành tựu nghiên cứu chữ Hán dị thể Việt Nam của học giảTrung Quốc", Hán Nôm số, 4(167), pp.32~44 (2021)
  39. "교육･훈련사업의 지속적인 혁신에 관한 당중앙위원회 제4차 회의 NQ", HNTW 결의안, 1993
  40. "제1회 한국교원대 인문사회과학연구소 동아시아학술대회 토론", ~ (2023)

관련 논문AI추천

일본의 동아시아 한자어 연구 동향- 2012-2022년 CiNii의 학술지 데이터를 중심으로 -김석영, 김수경한국일어일문학회 · 일어일문학연구2023 · 제125권 남북한 및 베트남 한자어의 상관 관계안명철한국학연구소 · 한국학연구2010 · 제22호동아시아 한자어의 동형 관계에 대한 고찰 -한국어, 중국어, 일본어, 베트남어의 동형 한자어 유형에 대한 논의김석영동양학연구원 · 동양학2023 · 제91호한국어와 베트남어의 한자어 대응 분석을 통한 베트남인 한국어 학습자의 한자어 교육 방안 연구 - 『함께 배워요 한국어 1』의 분석을 중심으로손유진, 장혜진국어교육학회(since1969) · 국어교육연구2021 · 제76호베트남 학습자에 대한 연구 동향 분석남은영, 박혜란, 이숙진, 장미선국제한국언어문화학회 · 한국언어문화학2019 · 제16권 제1호중국인 학습자 대상 한자어 교육 연구 동향 분석 - 한·중 비교를 중심으로 -김세화, 이정희, AI XIAOLI한국어문교육연구소 · 한국어문교육2024 · 제49호

이 간행물의 다른 논문 (17건)

『譯語類解』수록된 어업 관련 어휘의 특징에 대한 소고(小考)신수영pp. 1-29중국 남동 해역을 누빈 통역가, 로버트 톰(Robert Thom)의 북경관화에 대한 인식구현아pp. 31-69해역도시의 관광 전략화 :타이베이 문화창의원구(臺北文化創意園區) 운영과 관광지 언어서비스 제공 사례를 바탕으로엄지pp. 71-93동진시기 불교의 윤회-보응 관념에 관한 고찰: 여산 혜원을 중심으로김수진pp. 95-119레비나스와 정치적인 것(2) - 레비나스의 마르크스김도형pp. 121-148
원문 보기