본문 바로가기
KERD
논문KCI 등재

2008년 이후 베트남 발전모델의 변화: 혼종성의 내향적 정교화

Changes in Vietnam’s Development Model Since 2008: The Involution of Hybridity

김용균|명재석
아시아연구소|2022.08|아시아리뷰 (Asia Review)|제12권 제2호|pp. 135-168

1

조회

0

다운로드

2

인용

0

참고문헌

키워드

베트남Vietnam발전모델rent-seeking지대추구developmental state발전국가development modelhybrid regime혼종적 레짐
주제분류사회과학일반

초록

이 글은 2008~2011년 베트남의 경제위기의 원인과 성격, 이후 나타난 정치 및 발전노선상의 변화를 분석함으로써 베트 남 발전모델의 근본 특징을 규명하고 그 지속성의 정치 동학을 밝히는 것을 목적으로 한다. 구체적으로, 베트남의 발전모 델은 발전국가 지향성과 지대추구적 정실 자본주의의 성격이 혼합된 혼종적 레짐이며, 시장-레닌주의 체제로서 시장 이행 과정에서 재구성된 공산당의 이념, 정치 논리, 분파투쟁상의 중첩된 모순성이 그러한 혼종성이 두드러진 발전모델을 낳았 다고 주장한다. 이렇게 볼 때, 2016년 이후 국유부문에서 사유부문으로 산업발전의 중심추가 이동하는 베트남 발전모델 의 변화는 기존의 혼종성이 더 심화하는 성격의 변화, 즉 혼종성의 내향적 정교화로 이해할 수 있다.

Abstract

This article analyzes the nature and causes of Vietnam’s economic crisis during the 2008–11 period as well as the following factional struggles within the Communist Party that resulted in changes in its industrial policy. We argue that Vietnam’s development model has been and will remain a hybrid, combining the developmental state in orientation with the highly rentseeking crony capitalist state in operation. By noting the fact that Vietnam is a market-Leninist regime, which entails multiple contradictions in its ideology, political logic, and factional conflicts that have been reconstructed in the process of transition to the market, we also argue that the recent changes in emphasis toward domestic private enterprises as a key player for industrial upgrading only implies a deepening of its hybrid nature, or the involution of hybridity.

참고문헌 (84)

  2. 기어츠, 클리퍼드, "농업의 내향적 정교화" (2012), 일조각
  3. 김용균, "사성사색(四省四色)의 베트남 지방성(省) 거버넌스", 동남아시아연구, 28(4), pp.115~159 (2018), 한국동남아학회[DOI]
  4. 김용균, "세계화 3.0과 국내정치" (2021), 명인문화사
  5. 백용훈, "베트남 2019:지속적 경제성장의 기대와 전방위적 숙정작업", 동남아시아연구, 30(1), pp.29~62 (2020), 한국동남아학회[DOI]
  6. 이한우, "베트남에서 점진적 개혁의 지속: 제11차 공산당대회 결과 분석", 동남아시아연구, 21(3), pp.105~138 (2011), 한국동남아학회[DOI]
  7. 이한우, "베트남의 국영기업 소유구조 변화와 정부-기업관계", 동남아시아연구, 23(2), pp.143~175 (2013), 한국동남아학회[DOI]
  8. "베트남의 정치적 보수화와 경제개혁의 지속: 제12차 및 제13차 공산당대회 분석" (2021)[URL]
  9. 주대영, "베트남의 국제가치사슬(GVC) 거점 부상과 한국 전자업계의 대응", KIET 산업경제, (10월), pp.69~80 (2015)
  10. 채수홍, "베트남 살쾡이 파업의 양상과 원인:남부 빈즈엉(Binh Duong)을 중심으로", 동남아시아연구, 23(3), pp.1~48 (2013), 한국동남아학회[DOI]
  11. グエン·クォツ·フン, "グローバル金融危機と途上国経済の政策対応" (2013), 日本貿易振興機構 アジア経済研究所
  12. 浅田英克, "ベトナムの公的債務の持続可能性について", 地域学研究, 50(2), pp.259~269 (2020)
  13. 竹山淑乃, "国営企業改革が課題となるベトナム経済", 国際通貨研究所 Newsletter, ~ (2018)
  14. "Cơ Hội Xóa Bỏ Sở Hữu Chéo, Lợi ích Nhóm" (2018)[URL]
  15. "Đầu tư cho khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam tăng kỷ lục trong năm 2021" (2021)[URL]
  16. "Cách nào giúp doanh nghiệp tư nhân lớn mạnh?" (2018)[URL]
  17. "Khi Doanh Nghiệp Tư Nhân Ngày Càng Lớn Mạnh" (2020)[URL]
  18. Beeson, Mark, "Developmentalism with Vietnamese Characteristics: The Persistence of State-Led Development in East Asia", Journal of Contemporary Asia, 42(4), pp.539~559 (2012)
  19. Beresford, Melanie, "Doi Moi in Review: The Challenges of Building Market Socialism in Vietnam", Journal of Contemporary Asia, 38(2), pp.221~243 (2008)
  20. "Xóa sổ’ Quỹ Hỗ trợ sắp xếp và phát triển doanh nghiệp" (2020)[URL]
  21. Boudreau, Julie-Anne, "Les nouvelles zones urbaines à Hanoi: ruptures et continuités avec la ville", Cahiers de geographie du Quebec, 55(154), pp.131~149 (2011)
  22. Chi, Do Quynh, "Wildcat Strikes: A Catalyst for Union Reform in Vietnam", Journal of Industrial Relations, 55(5), pp.783~799 (2013)
  23. "Sự lớn mạnh của kinh tế tư nhân và câu chuyện phát triển Đảng" (2019)[URL]
  24. Dapice, David O, "Viet Nam’s Economy: Success Story or Weird Dualism? A SWOT Analysis" (2003), UNDP Vietnam
  25. David Dollar, "Financial Reform in China and Vietnam: Potential Lessons for DPRK", 중장기통상전략연구, 15(04) (2015), 대외경제정책연구원[DOI]
  26. Doner, Richard F, "Systemic Vulnerability and the Origins of Developmental States: Northeast and Southeast Asia in Comparative Perspective", International Organization, 59(2), pp.327~361 (2005)
  27. "From Macroeconomic Instability to Restructuring" (2012)[URL]
  28. Evans, Peter B, "Embedded Autonomy: States and Industrial Transformation" (1995), Princeton University Press
  29. "The 2007-08 Rice Price Crisis: How Policies Drove up Prices and How They Can Help Stabilise the Market" (2011)[URL]
  30. Fforde, Adam, "Resourcing Conservative Transition in Vietnam: Rent Switching and Resource Appropriation", Post-Communist Economies, 14(2), pp.203~226 (2002)
  31. Fforde, Adam, "Vietnam: Economic Strategy and Economic Reality", Journal of Current Southeast Asian Affairs, 35(2), pp.3~30 (2016)
  32. Nguyen Manh Hai, "Reforming State-Owned Enterprises in Vietnam: The Contrasting Cases of Vinashin and Viettel", Asian Perspective, 41(2), pp.215~237 (2017), 극동문제연구소
  33. "Thực Trạng Sở Hữu Chéo Trong Hệ Thống Ngân Hàng Việt Nam Hiện Nay và Một Số Khuyến Nghị" (2013)[URL]
  34. Hansen, Arve, "Driving Development? The Problems and Promises of the Car in Vietnam", Journal of Contemporary Asia, 46(4), pp.551~569 (2016)
  35. "Phát Triển Các Tập Đoàn Đầu Tàu ở Một Số Nước" (2021)[URL]
  36. Hiep, Le Hong, "Vietnam’s Industrialization Ambitions: The Case of Vingroup and the Automotive Industry", Trends in Asia 2019, (2), pp.vii-19~ (2019)
  37. "Trần Bắc Hà và hàng loạt ‘ông trùm’ ngân hàng vướng vòng lao lý" (2018)[URL]
  38. Hùng, Trần Văn, "Assessment of Vietnam’s Public Debt in the Current Period", Science & Technology Development Journal - Economics - Law and Management, 5(4), pp.1939~1947 (2021)
  39. Hường, Thu, "Kinh Tế Tư Nhân: Động Lực Cất Cánh Của Nền Kinh Tế Việt Nam", Tạp Chí Con Số & Sự Kiện (2020)
  40. Huyền, Nguyễn Thanh, "Private Economic Development, Experience of Some Countries and Lessons for Vietnam", Science &Technology Development Journal - Economics - Law and Management, 5(3), pp.1686~1698 (2021)
  41. International Finance Corporation and World Bank Group, "Country Private Sector Diagnostic" (2021), World Bank Group
  42. "IMF Fiscal Monitor October 2021: Strengthening the Credibility of Public Finances. International Monetary Fund" (2021)[URL]
  43. "IMF World Economic Outlook Database, April 2022" (2022)[URL]
  44. Kalra, Sanjay, "Vietnam: The Global Economy and Macroeconomic Outlook", Journal of Southeast Asian Economies, 32(1), pp.11~25 (2015)
  45. Klingler-Vidra, Robyn, "Building a Venture Capital Market in Vietnam:Diffusion of a Neoliberal Market Strategy to a Socialist State", Asian Studies Review, 38(4), pp.582~600 (2014)
  46. Kornai, János, "The Socialist System: The Political Economy of Communism" (1992), Princeton University Press
  47. Kornai, János, "Eliminating the Shortage Economy: A General Analysis and Examination of the Developments in Hungary: Part 2", Economics of Transition, 3(2), pp.149~168 (1995)
  48. "Doanh Nghiệp Tư Nhân: Không Thể Lớn, Không Dám NghĩLớn!" (2021)[URL]
  49. Le, Phuong Thanh, "Financial Liberalisation, Bank Ownership Type and Performance in a Transition Economy: The Case of Vietnam", Pacific-Basin Finance Journal, 57, pp.101~182 (2019)
  50. Leung, Suiwah, "The Vietnamese Economy: Seven Years after the Global Financial Crisis", Journal of Southeast Asian Economies, 32(1), pp.1~10 (2015)
  51. London, Jonathan, "Asia after the Developmental State: Disembedding Autonomy" (2017), Cambridge University Press
  52. "Luật Số 20/2017/QH14 Của Quốc Hội: Luật Quản Lý Nợ Công" (2017)[URL]
  53. Malesky, Edmund J, "Enhancing Research on Authoritarian Regimes through Detailed Comparisons of China and Vietnam", Problems of Post-Communism, 68(3), pp.163~170 (2021)
  54. Masina, Pietro, "Vietnam’s Development Strategies" (2006), Routledge
  55. Nga Đinh Thị, "Quan hệ giữa Ngân sách Trung ương với Ngân sách Địa phương:Thực trạng và một số Đề xuất", Tạp chí Tài chính, pp.661~ (2017)
  56. "Nghị Quyết Số 19-2016/NQ-CP Của Chính Phủ: Về Những Nhiệm Vụ, Giải Pháp Chủ Yếu Cải Thiện Môi Trường Kinh Doanh, Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Quốc Gia Hai Năm 2016- 2017, định Hướng đến Năm 2020"[URL]
  57. "Nghị Quyết Số 35-2016/NQ-CP Của Chính Phủ: Về Hỗ Trợ và Phát Triển Doanh Nghiệp đến Năm 2020"[URL]
  58. Ngo, Christine, "Economic Development in a Rent-Seeking Society: Socialism, State Capitalism and Crony Capitalism in Vietnam", Canadian Journal of Development Studies, 39(4), pp.481~499 (2018)
  59. OECD, "Economic Outlook for Southeast Asia, China and India 2014: Beyond the Middle-Income Trap" (2014), OECD Development Center and ASEAN Secretariat
  60. "Multi-Dimensional Review of Viet Nam: Towards an Integrated, Transparent and Sustainable Economy" (2020)[URL]
  61. Pempel, T. J, "A Region of Regimes: Prosperity and Plunder in the Asia-Pacific" (2021), Cornell University Press
  62. Vietnam’s Low National Competitiveness: Causes, Implications and Suggestions for Improvement, "Phuong, Le Quoc", Korea Institute for International Economic Policy, ~, pp.KIEP Working Paper 18-01 (2018)
  63. "Mấy Vấn đề Cần Bàn Thêm Trong Quá Trình Cơ Cấu Lại Hệ Thống Các Tổ Chức Tín Dụng" (2014)[URL]
  64. undefined, "VIETNAM In Search of a New Growth Model", Southeast Asian Affairs 2016, pp.379~397 (2016), ISEAS Publishing[DOI]
  65. "Quyết định Số 844-2016/QĐ-TTg Của Thủ Tướng Chính Phủ: Về Việc Phê Duyệt Đề án “Hỗ Trợ Hệ Sinh Thái Khởi Nghiệp đổi Mới Sáng Tạo Quốc Gia đến Năm 2025" (2016)[URL]
  66. "Quyết định Số 1362-2019/QĐ-TTg Của Thủ Tướng Chính Phủ: Phê Duyệt Kế Hoạch Phát Triển Bền Vững Doanh Nghiệp Khu Vực Tư Nhân đến Năm 2025, Tầm Nhìn 2030" (2019)[URL]
  67. Reed, John, "The Rise and Rise of a Vietnamese Corporate Empire", The Financial Times, ~ (2019)
  68. Sakata, Shozo, "Has Nguyen Phu Trong’s Leadership Curbed Economic Reform? Economic Reform Trends in Vietnam", Asian Economic Policy Review, 5(2), pp.305~322 (2020)
  69. "Những Chính Sách ưu đãi Cho Thương Hiệu Sản Xuất ô Tô Việt - VinFast" (2018)[URL]
  70. "The Evolution of Large Domestic Businesses and Oligarchs in Vietnam.” Presented at the “Vietnam: Political and Economic Challenges and Opportunities" (2019)[URL]
  71. "Báo Cáo Tình Hình Kinh Tế - Xã Hội Quý I Năm 2008" (2008)[URL]
  72. "Trang Thông Tin Diện Tử Tổng Cục Thống Kê" (2022)[URL]
  73. "Chuyển nguồn thu từ cổ phần hóa, thoái vốn về ngân sách nhà nước" (2020)[URL]
  74. Uchimura, Hiroko, "Fiscal Decentralization and Development: Experiences of Three Developing Countries in Southeast Asia" (2002), Palgrave Macmillan
  75. UNDP Viet Nam, "The State as Investment: Equitisation Privatisation and the Transformation of SOEs in Vietnam" (2006), United Nations Development Programme Viet Nam
  76. Vasavakul, Thaveeporn, "Vietnam: A Pathway from State Socialism" (2019), Cambridge University Press
  77. "Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước giai đoạn 2016–2020: Thực trạng và một số khuyến nghị" (2020)[URL]
  78. "WTO Accession and the Political Economy of State-Owned Enterprise Reform in Vietnam" (2014)[URL]
  79. Vu-Thanh, "Does WTO Accession Help Domestic Reform? The Political Economy of SOE Reform Backsliding in Vietnam", World Trade Review, 16(1), pp.85~109 (2017)
  80. Vuving, Alexander, "VIETNAM IN 2012: A Rent-Seeking State on the Verge of a Crisis", Southeast Asian Affairs, 2013, pp.325~347 (2013)
  81. Wade, Robert, "Governing the Market: Economic Theory and the Role of Government in East Asian Industrialization" (1990), Princeton University Press
  82. Winters, Jeffrey A, "Oligarchy" (2011), Cambridge University Press
  83. "Vai Trò Của Nhà Nước Trong Phát Triển Kinh Tế Việt Nam –Chương Trình Nghị Sự đề Xuất Nhằm Xây Dựng Một Nhà Nước Kiến Tạo đểThúc đẩy Một Nền Kinh Tế Cạnh Tranh và Hiệu Quả Hơn" (2016)[URL]
  84. World Bank, "World Bank World Development Indicators Database" (2022), World Bank

관련 논문AI추천

베트남은 동아시아 발전국가를 따르는가?: 30년 개혁과정의 ‘발전 모델’ 고찰이한우한국동남아학회 · 동남아시아연구2016 · 제26권 제3호베트남 2017: 경제, 정치, 대외관계의 현황과 전망이한우, 채수홍한국동남아학회 · 동남아시아연구2018 · 제28권 제1호베트남의 국영기업 소유구조 변화와 정부-기업관계이한우한국동남아학회 · 동남아시아연구2013 · 제23권 제2호베트남 2016: 정치, 경제, 대외관계의 현황과 전망이한우, 채수홍한국동남아학회 · 동남아시아연구2017 · 제27권 제1호베트남 ‘도이머이’ 시기 정치체제 변화: 사회적 도전과 당-국가의 대응이한우신아시아연구소 · 신아세아2010 · 제17권 제4호베트남에서 점진적 개혁의 지속: 제11차 공산당대회 결과 분석이한우한국동남아학회 · 동남아시아연구2011 · 제21권 제3호

이 간행물의 다른 논문 (16건)

서문: 글로벌 금융위기 이후 동아시아 발전모델의 변화와 지속임혜란pp. 3-5글로벌 금융위기 이후 한국 발전모델의 지속과 변화윤상우pp. 7-40글로벌 금융위기 이후 대만 발전모델의 변화와 지속조한나, 임혜란pp. 41-72일본 정치경제모델의 연속성과 변화: 발전주의와 후견주의의 동태적 상호작용이승주pp. 73-106글로벌 금융위기 이후 중국 발전모델의 변화: 반도체 산업정책 사례이왕휘pp. 107-134
원문 보기