몽골인 한국어 학습자를 위한 현대몽골어와 한국어의 사동 대조 연구
A Contrastive Study between the Causative Form of Modern Mongolian and Korean [For Korean Learners of Mongolian]
0
조회
0
다운로드
2
인용
0
참고문헌
키워드
초록
본 연구에서는 현대몽골어의 태(態, хэв, voice) 체계 속에서 ‘사동(使動, causative)’에 대한 유형 및 구성, 또한 그의 의미, 기능, 용법 등을 정리해 살펴보고, 이후 이를 기준으로 여기에 대응 가능한 한국어 ‘사동’과서로 대조 분석해 보았다. 아울러 이러한 대조를 통해 이들이 서로 어떠한 유사점과 차이점 등을 갖고 있는지살펴보았으며, 양 언어의 학습자들에게 담화, 문맥 등의 상황에서 매우 중요하게 나타나는 사동의 올바른 사용법과 이를 위한 기초자료 등을 제시해 보았다. 현대몽골어와 한국어 모두 자동사, 타동사 어느 것에나 사동 접사(몽골어: ‘-уул2’, ‘-лга4’, ‘-га4’, ‘-аа4’, 한국어: ‘-이-’, ‘-히-’, ‘-리-’, ‘-기-’, ‘-우-’, ‘-구-’, ‘-추-’, ‘-시-’, ‘-으키-’ 등)를 연결해 타동사 사동을 만든다. 이러한 파생적 사동이 일반 보편적이다. 현대몽골어와 한국어의 사동은 일반적으로 활용 방법 면에서 유사한 면을 보인다. 자동사에서 파생된 사동(사동문)의 경우 능동문의 주어는 사동문의 목적어가 되고, 새로운 주어가 들어가(나타나) 사용된다. 능동문의 주어가 사동문의 목적어가 되면서 목적격 어미(몽골어:‘-ыг/ийг, -г, 목적격 의미의 ø’, 한국어:‘-을/를, 목적격 의미의 ø’)를 취하게 된다. 타동사에서 파생된 사동(사동문)의 경우 능동문의 주어는 사동문의 부사어가 되며, 새로운 주어가 들어가(나타나) 사용된다. 능동문의 주어가 사동문의 부사어가 되면서 여·처격 어미(몽골어:‘-д/т’, 한국어:‘-에게/-한테, -께/’)나 또는 도구격 어미(몽골어:‘-аар4’, 한국어:‘-로(-로 하여금)’를 취하게 된다. 한국어의 사동(사동 표현, 사동법)은 일반적으로 1) ‘시키다’와 같은 어휘를 써서 사동문을 만드는 방식인 ‘어휘적 사동’, 2) ‘-이-, -히-, -리-, -기-, -우-, -구-, -추-, -애-, -시-, -으키-’ 등과 같은 파생접미사를 동사 뒤에 붙이고, 능동문의 주어를 목적어 또는 ‘-에게/한테/께’ 형태의 부사(부사어)로 바꾸며, 새 주어를 도입함으로써 사동문을 만드는 ‘파생적 사동’, 3) ‘-게 하다/만들다, -도록 하다/만들다’와 같은 통사적 구성을 동사 뒤에 붙이고, 새로운 주어를 도입함으로써 사동문을 만드는 방식인 ‘통사적 사동’ 등으로 비교적 세분화되어 있는 반면, 현대몽골어의 사동은 ‘-уул2, -лга4, -га4, -аа4’와 같은 형태의 사동 접사를 동사의 어간에 연결해 사동의 의미를 표현하는 파생적 사동이 일반적이다. 따라서 한국어에 비해 상대적으로 다양하지 못하다는 차이점을 갖는다.
Abstract
This study examines the types, composition, meaning, and function of the causative form(사동, 使動) of the modern-day Mongolian language, and analyzes it by comparing with the causative form of the Korean language. The findings of the research are as follows: ◾In a causative sentence, the subject means that it is the one that has the other agent do an act rather than a actual agent(direct agent) of a specific act. In case of causative(causative sentence) derived from intransitive verb, the actual agent appears in the form of having objective ending(Mongolian: ‘-ыг/ийг, -г, ø’ of objective meaning, Korean: ‘-eul/reul[-을/를], ø’ of objective meaning). In case of causative(causative sentence) derived from transitive verb, the actual agent appears in the form of having dative·locative ending(Mongolian: ‘-д/т’, Korean: ‘-ege/hante/gge[-에게]/[한테]/[께]’) or instrumental ending(Mongolian: ‘-аар4’, Korean: ‘-ro[-로](-ro hayeogeum[-로 하여금])’. These can be considered as the similarity of the two languages. ◾The causatives of modern Mongolian and Korean generally show similarity in the usage methods. In case of causative(causative sentence) derived from intransitive verb, the subject of active sentence becomes the object of causative sentence, and new subject appears. As the subject of active sentence becomes the object of causative sentence, it takes the objective ending(Mongolian: ‘-ыг/ийг, -г, ø’ of objective meaning, Korean: ‘-eul/reul[-을/를], ø’ of objective meaning). In case of causative(causative sentence) derived from transitive verb, the subject of active sentence becomes the adverb of causative sentence, and new subject appears. As the subject of active sentence becomes the adverb of causative sentence, it takes dative·locative ending (Mongolian: ‘-д/т’, Korean: ‘-ege[-에게]/-hante[-한테]/-gge[-께]’) or instrumental ending(Mongolian: ‘- аар4’, Korean: ‘-ro[-로](-ro hayeogeum[-로 하여금])’. ◾The causative(causative expression, causative method) of Korean is divided into 1)‘language causative form’ that makes causative sentence using such word as ‘sikida[시키다]’, 2)‘derivative causative form’ that makes causative sentence by putting derivative suffixes such as ‘-i-[-이-], -hi-[- 히-], -ri-[-리-], -gi-[-기-], -u-[-우-], -gu-[-구-], -chu-[-추-], -ae-[-애-], -si-[-시-] and –euki-[-으키-], changing the subject of active sentence to object or adverb in the form of ‘-ege/hante/gge[-에게]/[한테]/[께]’, and adopting new subject, and 3)‘syntactic causative form’ that makes causative sentence by putting syntactic configurations such as ‘-ge hada/mandeulda[-게 하다/만들다]’ and ‘-dorok hada/ mandeulda[-도록 하다/만들다]’ at the stem of verb and adopting new subject. Whereas, the most general form in the causative of modern Mongolian is the derivative causative form that expresses the meaning of causative by connecting causative affixes such as ‘-уул2, -лга4, -га4, -аа4’ to the stem of verb. Therefore, modern Mongolian is not as various as Korean.
참고문헌 (29)
- 권재일, "한국어 문법론" (2013), 태학사
- 김기선, "현대 몽골어와 한국어의 사동과 피동구문 대조 연구", 몽골학, (20), pp.73~95 (2006), 한국몽골학회
- 김기성, "현대 몽골어 교본" (1994), 한림대학교 출판부
- 김기성, "몽골인 한국어 학습자를 위한 현대몽골어와 한국어의 피동 대조 연구", 한국언어문화학, 14(3), pp.91~112 (2017), 국제한국언어문화학회[DOI]
- 김종록, "외국인을 위한 표준 한국어문법" (2013), 도서출판 박이정
- 金芳漢, "몽골어와 퉁구스어" (1986), 민음사
- 김형배, "국어의 사동사 연구" (1997), 도서출판 박이정
- 남기심, "새로 쓴 표준 국어문법론" (2019), 한국문화사
- 왕녕박, "한중 사동과 피동 대조 연구", 박사, 국어국문학과, pp.2017
- 왕문용, "국어 문법론의 이해" (1993), 개문사
- 우형식, "학습 활동을 겸한 한국어 문법론" (2003), 부산외국어대학교출판부
- 유원수, "몽골의 언어와 문화" (2009), 소나무
- 이관규, "국어 교육을 위한 국어 문법론" (2005), 집문당
- 이익섭, "한국어 문법" (2005), 서울대학교출판부
- 임호빈, "외국인을 위한 한국어문법Ⅰ" (1989), 연세대학교 출판부
- 체렝덴뎁 절자야, "한국어와 몽골어의 피동구문 대조 연구", 석사, 글로벌한국학, pp.2015
- 최현배, "우리말본" (1994), 정음문화사
- Б.Базилхан, "Орчин цагийн монгол хэл зүй" (1966), Улсын хэвлэлийн хэрэг эрхлэх хороо
- Д. Отгонсүрэн, "Орчин цагийн монгол хэлний үйл үгийн хэв, байдлын дагаврын найруулгын үүрэг" (1982)
- Л. Болд, "Орчин цагийн монгол хэлнийдагавар" (1986), Улсын хэвлэлийн газар
- Л.Лхагва, "Монгол хэл сурах бичиг" (1976), техник мэргэжлийн боловсролын хорооны хэвлэл
- Л. Мишиг, "Орчин үеийн монгол бичгийн хэлний дадлагын хэл зүй" (1978)
- П.Бямбасан, "Орчин цагийн монгол хэлний үгзүйн байгуулалт - Монголхэлний үйл үгийн тогтолцоо" (1987), БНМАУ Ардын боловсролын яамны сурах бичиг, сэтгүүлийн нэгдсэн редакцийн газар
- Ц.Жанчивдорж, "Монгол хэлний үг зүй - Ⅵ ангид үзнэ" (1967)
- Ц.Өнөрбаян, "Монгол Улсын БолвсролынИх Сургууль Монгол Судлалын Сургууль Монгол Хэлшинжлэлийн тэнхим" (2012)
- Цэндсүрэнгийн Тэрбиш, "Монгол хэл өөрөө сур" (1994)
- Ш.Лувсанвандан, "Орчин цагийн монгол хэлний бүтэц - Монгол хэлний үг, нөхцөл хоёр нь" (1968)
- Ю.Мөнх-Амгалан, "Орчин цагийн монгол хэлний бүтээвэр судлал Ⅱ" (2014)
- Rita Kullmann, "Mongolian Grammar" (1996), Jensco Ltd., Hong Kong
