미－중 갈등 하의 몽골 지역협력정책 변화 양상
Recent changes in Mongolia’s regional cooperation policy under the US-China conflict
0
조회
0
다운로드
2
인용
0
참고문헌
키워드
초록
지난 30년 동안 몽골은 아시아 태평양, 동아시아, 그리고 동북아시아 지역을 주요 협력전략지역으로 인식해왔다. 새롭게 도입한 정치사회체제 안정화, 경제개발과 성장, 국제사회 또는 지역내 위상 제고 등 여러 차원에서 동북아 역내 국가들과의 협력강화가 최우선의 과제였기 때문이다. 한편 동 지역에 여러 강대국의 이해관계가 첨예하게 얽혀 있어서 세력균형 제고로 다자적 협력 메커니즘 구축에 대한 논의가 활발했기 때문이다. 그 동안 동북아 국가들이 역내 지역협력 협력 메커니즘으로 6자회담, APEC, ASEM 그리고 GTI 등을 발전시켜 왔으나 기대만큼 효율적이지 못했다. 최근 들어 국제질서 또는 지역질서 현상태가 (status-quo) 지속될 것인가에 대한 의문이 계속해서 제기되고 있다. 통상문제로만 한정되었던 미-중 마찰이 최근에는 공공연한 대외전략 경쟁으로 발전하고 있기 때문이다. 미국의 대중 압박이 강력해질수록 중국과 러시아의 협력이 본격화되고, 다양한 정치외교경제 수단을 통해 주변 국가들에게 역내 다자협력체 합류를 촉구하고 있다. 중러의 긴밀한 전략협력이 긍정적인 대내외 환경을 조성하고 있어 몽골 정부가 몽·중·러 삼자협력 등 역내 다자주의 협력체 발전과 가동에 힘써왔다. 그리고 최근에는 미국, 일본 그리고 몽골 3자간의 회담을 정기적으로 개최하면서 ‘자유롭고 열린 인도-태평양’에도 참여하고 있다. 본 논문은 몽골이 최근 주요국가와 추진한 외교교류 과정에서 채택한 외교문건과 회담자료 등을 검토하여 앞으로 지역협력 정책방향이 무엇인지, 이해관계를 어떻게 구상하는지를 살펴보고자 한다.
Abstract
For the past 30 years, Mongolia has designated the Asia-Pacific, East Asia, and Northeast Asia regions as major strategic regions for cooperation. This is because, in terms of economic development, cooperative development with countries in Northeast Asia was the top priority. Another major variable is that the interests of various major powers in the region are sharply intertwined, and the development of a multilateral cooperation mechanism is expected to improve the balance of power. In the meantime, regional countries have developed APEC, ASEM, Six-Party Talks, and GTI as mechanisms for regional cooperation, but they have not been as effective as expected. In recent years, the question of whether the status quo of the international order will continue has been raised. This is because the friction between the US and China, which was initiated by trade dispute, has recently developed into an overt competition for foreign strategy. While US pressure on China intensifies, cooperation between China and Russia is becoming more eager. And they are urging neighboring countries to join the regional multilateral cooperation system offering by various political, diplomatic and economic means. Since close strategic cooperation between China and Russia is creating a positive internal and external environment, the Mongolian government has been working hard to develop and operate regional multilateral cooperatives such as the ‘Mongolia-China-Russia trilateral cooperation’. At the same time, the country is pursuing and participating in the “Free and open Indo-Pacific” by regularly holding trilateral cooperation talks between the United States, Japan and Mongolia. Based on the results of analyzing the diplomatic documents and meeting data adopted in the course of diplomatic exchanges that Mongolia has recently pursued with major countries, this paper examines how Mongolia will change its regional cooperation policy direction and how it plans its interests.
참고문헌 (35)
- 김홍진, "한국 몽골 미래 협력의 비전" (2020), 대외경제정책연구원
- 단국대학교 몽골 연구소, "몽골과 한국 미래지향적 관계 발전 방안" (2012), 단국대학교 출판부
- 단국대학교 몽골 연구소, "몽골 지역 연구" (2017), 자유문고
- 류병재, "몽골과 중국의 경제·외교적 변화양상에 관한 시론적 연구 - 양국 간 조약 및 의정서를 중심으로-", 몽골학, (59), pp.277~325 (2019), 한국몽골학회[DOI]
- 박준환, "유라시아 교통망 구축 사업의 동향과 향후 과제", 이슈와 논쟁, 12(1327), pp.70~78 (2017), 국회입법 조사처
- 송병구, "몽골의 대 한반도 외교정책 분석 및 대응 전략", 백산학보, (95), pp.209~237 (2013), 백산학회
- 송병구, "한·몽 외교 관계 30년 회고와 전망에 관한 연구", 몽골학, (60), pp.153~197 (2020), 한국몽골학회[DOI]
- 제성훈, "중・뭉・러 경제회랑의 발전 잠재력과 한국의 연계방안", 전략심층연구, 12(1327) (2016), 대외경제정책연구원
- 전봉근, "미・중 경쟁시대의 동북아 평화협력 추진 전략", 주요 국제문제 분석, (8), pp.23~84 (2021)
- 하영선, "인도 태평양을 둘러싼 미중의 포석 전개와 한국의 4대 미래 과제", EAI 특별기획논평, 12(1327), pp.70~78 (2019), 국회입법 조사처
- 최훈, "동북아 경제협력 현황과 한국의 참여방안－GTI를 중심으로", 남북물류포럼 발표자료집 (2014)
- 패트리샤 킴, "U.S. Foreign Policy toward East Asia in the Biden Era", 한국국가전략, 6(1), pp.27~43 (2021), 사단법인 한국국가전략연구원[DOI]
- "АНУ бол Монгол улсын чухал гуравдагч хөрш"[URL]
- Ц. Баатар, "Монгол улс бүс нутгийн эдийн засгийн хамтын ажиллагаанд оролцохболомж, сорилт, Монгол улсын гадаад харилцаа", 85~92 (2018)
- "Хойд Солонгост бид ямар нөлөөтэй вэ?"[URL]
- "Дөрвөн ерөнхийлөгчийн дөрвөн гадаад бодлого"[URL]
- "Япон эдийн засгийн түншлэлээ гүнгийрүүлэх нийтлэг эрмэлзэлтэй байна"[URL]
- "Монгол улс, АНУ, улсын хамтарсан мэдэгдэл"[URL]
- "Монгол улс АНУ эдийн засгийн зөвлөлдөх уулзалтынтухай"[URL]
- "Монгол улсын ерөнхийлөгч дорнын эдийн засгийн чуулганд оролцов"[URL]
- "Эдийн засгийн гадаад харилцааны хөтөлбөр"[URL]
- "Монгол улсын гадаад бодлогын үзэл баримтлал" (2011)[URL]
- "Монгол улсын Засгийн газрын тогтоол 2000 оны 82-р тогтоол. Ази номхон далайн эдийнзасгийн хамтын ажиллагааны худалдаа хөрөнгө оруулалтын либералчлалын чиглэлээр Монгол улсын өөрийн үйл ажиллагааны төлөвлөгөө", ~ (2021)
- "Монгол улсын гадаад бодлогын үзэл баримтлал" (2011)[URL]
- "Монголоор дайрах Сибирийн хүч 2 хоолойн зураг төслийн ажлыг 2020 онд дуусгана"[URL]
- "Монгол улсын ерөнхийлөгч дорнын эдийн засгийн чуулганд оролцов"[URL]
- "Монгол улсаас Япон улсад суугаа Элчинсайдын яам"[URL]
- Н. Ариунгуа, "Хүйтэн дайны дараах Монгол Орос Хятад гурван улсын харилцааныүе шат ба онцлог", Олон улс судлал, дугаар, 1(109), pp.51~63 (2019)
- Б. Цэнгэллхам, "АПЕК-ийн гишүүнчлэл ба Монгол улс, Монгол улсын гадаад харилцаа", pp.410~417 (2018), Олон улс судлал, дугаар
- ШУА Олон улсын харилцааны хүрээлэн, "Монголын улс төрийн гадаад харилцааны түүх 1911-1999 он" (2012), Мөнхийн үсэг
- "Стратегийн түншлэл ба Монгол улсынгадаад орчны өөрчлөлт, Тод бичиг. Элчин Сайд Клеческийн МУИС-ийн Олон Улсын Харилцаа, Нийтийн Удирдлагын Сургууль дээр хэлсэн үг" (2015)[URL]
- Office of the Leading Group for the Belt and Road Initiative, "Building the Belt and Road: Concept, Practice and China’s Contribution" (2017), Foreign Language Press
- "Indo Pacific strategy report 2019"[URL]
- "Fact sheets president Donald J. Trumps administration is advancing a free and open indo Pacific"[URL]