본문 바로가기
KERD
논문KCI 등재

1960년대 북한의 베트남전 지원과 공군･심리전 전문가 파병 ― 새로 발굴한 베트남 자료를 중심으로 ―

North Korean Support for the War in Vietnam in the 1960s — Revelations from the Vietnamese Archives —

도미엔
이화사학연구소 (Ewha Historical Institutions)|2019.12|이화사학연구 (EWHA SAHAK YEONGU)|제59호|pp. 225-263|DOI 10.37091/ewhist.2019..59.007

0

조회

0

다운로드

3

인용

0

참고문헌

키워드

베트남 전쟁Vietnam War북한의 베트남전 지원북한과 북베트남북한의 베트남전 공군 파견북한의 베트남전 심리전 전문가 파견North Korean and VietnamNorth Korean support for VietnamNorth Korean Air Force in VietnamNorth Korean Psychological Expert

초록

Deeply focusing on the new materials that are collected from Vietnam, this paper unveils the process of supporting the war efforts in Vietnam by the DPRK Government in the 1960s. It then reexamines the existing literature regarding this issue, while at the same time presenting a more multi-dimensional take on the topic. North Korean assistance for North Vietnam during this war consists of noteworthy features. The DPRK Government provided the largest possible support for Hanoi in the year 1965, dispatching human resources such as air forces and psychological warfare personnel to Vietnam following American bombings of the Northern part of the country. However, North Vietnam tried its best to limit the presence or participation of foreign troops in their country to avoid an internationalization of the war. Hanoi, as a result, emphasized that North Korean air forces were sent to Vietnam to gain “practical combat experience.” On the contrary, Pyongyang strongly insisted that the purpose of dispatching air forces was to support Hanoi, as if it was an “international obligation” in the joint struggle against the Americans. In particular, North Korea in 1965 assisted North Vietnam beyond the original request of up to 4 million Rubles as a proof of its fulfillment of “international obligation.” At the end of the 1960s, nevertheless, Pyongyang drastically reduced its support for Hanoi, signaling a downturn in North Korea-North Vietnam relations.

Abstract

Deeply focusing on the new materials that are collected from Vietnam, this paper unveils the process of supporting the war efforts in Vietnam by the DPRK Government in the 1960s. It then reexamines the existing literature regarding this issue, while at the same time presenting a more multi-dimensional take on the topic. North Korean assistance for North Vietnam during this war consists of noteworthy features. The DPRK Government provided the largest possible support for Hanoi in the year 1965, dispatching human resources such as air forces and psychological warfare personnel to Vietnam following American bombings of the Northern part of the country. However, North Vietnam tried its best to limit the presence or participation of foreign troops in their country to avoid an internationalization of the war. Hanoi, as a result, emphasized that North Korean air forces were sent to Vietnam to gain “practical combat experience.” On the contrary, Pyongyang strongly insisted that the purpose of dispatching air forces was to support Hanoi, as if it was an “international obligation” in the joint struggle against the Americans. In particular, North Korea in 1965 assisted North Vietnam beyond the original request of up to 4 million Rubles as a proof of its fulfillment of “international obligation.” At the end of the 1960s, nevertheless, Pyongyang drastically reduced its support for Hanoi, signaling a downturn in North Korea-North Vietnam relations.

참고문헌 (73)

  1. "인민신문(Báo Nhân dân)", ~
  2. "인민군대신문(Báo Quân đội nhân dân)", ~
  3. "‘총리 관저(Phủ Thủ tướng)’ 문서군", ~
  4. "‘국회(Quốc hội)’ 문서군", ~
  5. "‘국가계획위원회(Uỷ ban kế hoạch nhà nước)’ 문서군", ~
  6. "‘중안군사위원회’ 문서군 (TTLTBQP, Phông QUTƯ)", ~
  7. "‘국방부’ 문서군 (TTLTBQP, Phông BQP)", ~
  8. "‘반 디엔 중 장군의 임무 메모지’, 제15권 (TTLTBQP, Sổ công tác củaĐại tướng Văn Tiến Dũng quyển 15)", ~
  9. "‘작전국’ 문서군 (TTLTBQP, Phông Cục Tác chiến)", ~
  11. , 1979
  12. "Hồ Chí Minh toàn tập, t.5" (2000), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội
  13. Bộ quốc phòng, "Quân đồng minh Mỹ trên chiến trườngmiền nam Việt Nam (1964-1973)" (2009), NXB Quân đội nhân dân
  14. Bộ quốc phòng, "Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước, 1954-1975, Tập IV, V, VI, VII, XI" (2001), NXB Chính trị Quốc gia
  15. Bộ Tư lệnh QK5, "Quân khu 5 thắng lợi và những bài học trong kháng chiến chống Mỹ" (1981), NXB Quân đội ND
  16. Đảng Cộng sản Việt Nam, "Văn kiện Đảng toàn tập, tập 28, Nxb" (2003), Chính trị Quốc gia
  17. Hoàng Quốc Việt, "Triều Tiên anh dũng; Một tháng ở Triều Tiên" (1952), Uỷ ban bảo vệ hoà bình thế giới của Việt Nam xuất bản
  18. "Hồ Chí Minh Biên niên tiểu sử, t.7, Nxb" (2009), Chính trị quốc gia
  19. "Hồ Chí Minh Biên niên tiểu sử, t.9, Nxb" (2008), Chính trị quốc gia
  20. Lê Kim, "Người bạn chiến đấu Triều Tiên" (1963), NXB Quân đội nhân dân
  21. Lê Mậu Hãn, "Đại cương lịch sử ViệtNam, tập 3, NXB" (2010), Giáo dục Vn
  22. Ngô Xuân Bình, "Về một số vấn đề sau thống nhất của bán đảo Triều Tiên - góc nhìn từ Việt Nam" (2006), NXB Khoa học xã hội
  23. Nguyễn Phúc Luân (chủ biên), "Ngoại giao Việt Nam hiện đại vì sự nghiệp giành độc lập, tự do (1945-1975)" (2001), Nxb Chính trị Quốc gia
  24. Nguyễn Thị Mai Hoa, "Các nước XHCN ủng hộ Việt Nam kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975)" (2013), NXB Chính trị QG
  25. Nguyễn Quang Ngọc, "Lịch sử Việt Nam" (2002), Nxb Giáo dục
  26. Nguyễn Huy Toàn, "Sự thật về những lần xuất quân của quân đội TQ và quan hệ VN-TQ" (1996), nxb Đà Nẵng
  27. Phạm Thú Thái, "Lính bay Hồi ký" (2017), NXB Hội nhà văn
  28. Tạ Hồng, "Lịch sử không quân nhân dân Việt Nam (1955-1977)" (1993), Nxb Quân đội nhân dân
  29. Trung tâm nghiên cứu Trung Quốc, "Quan hệ Việt Nam-Trung, những sự kiện 1945~1960" (2003), Nxb Khoa học xã hội
  30. 경남대학교 북한대학원, "북한군사문제의 재조명" (2006), 한울
  31. 김용호, "현대북한외교론" (1996), 오름
  32. 김태운, "북한의 한반도 주변 대4강 외교정책에 대한 이해" (2006), 한국학술정보
  33. 박태균, "베트남 전쟁" (2015), 한겨레 출판
  34. 와다 하루끼, "와다 하루끼의 북한현대사" (2014), 창비
  35. 유인선, "새로 쓴 베트남의 역사" (2002), 이산
  36. 유인선, "베트남과 그 이웃 중국, 양국관계의 어제와 오늘" (2012), 창비
  37. 윌리엄 J. 듀이커, "호치민 평전" (2003), 푸른숲
  38. 이태섭, "김일성 리더십 연구" (2001), 들녘
  39. 이종석, "북한-중국관계 1945~2000" (2000), 중심
  40. 이신재, "푸에블로호 사건과 북한" (2015), 선인
  41. 이신재, "한권으로 읽는 북한사" (2016), 오름
  42. 이신재, "북한의 베트남전쟁 참전" (2017), 국방부 군사편찬연구소
  43. 이영희, "전환시대의 논리" (2006), 창비
  44. 임영태, "북한 50년사 2" (1999), 들녘
  45. 정규섭, "북한외교의 어제와 오늘" (1997), 일신사
  46. 정봉화, "북한의 대남정책, 지속성과 변화, 1948-2004" (2005), 한울
  47. 홍석률, "분단의 히스테리" (2012), 창비
  48. 후루타 모토오, "역사 속의 베트남전쟁" (2007), 일조각
  49. Ilya V, "Gaiduk, The Soviet Union and the Vietnam War" (1996), I. R. Dee
  50. Lien-Hang T, "Nguyen, Hanoi’s War : An International History of the War for Peace in Vietnam, The New Cold War History Series" (2012), UNC Press
  51. Pierre Asselin, "Hanoi’s road to the Vietnam War, 1954~1965" (2013), University of California Press
  52. Robert Mc Namara, "In Retrospect : The Tragedy and Lessons of Vietnam" (1996), Vintage Books
  53. Stanley Robert Larsen, "Allied Participation in Vietnam" (1985), Department of the Army
  54. Stanley Karnow, "Vietnam, a history" (1997), Penguin Books
  55. Zhai, Qiang, "The Dragon, the Lion, and the Edge : Chinese-British-American Relations, 1949-1958" (1994), Kent State University Press
  56. Dương Chính Thức, "Quan hệ VN-TT trong bối cảnh phát triển mới", Nghiên cứu Đông Bắc Á, số, 11(129) (2011)
  57. Lê Đức Hạnh, "Cuộc chiến đấu của quân và dân ta chống quân Hàn Quốc trên chiến trường Quân khu 5 (1965-1973)", 박사, pp.2014
  58. Nguyễn Hữu Cát-Mai Hoài Anh, "Quan hệ Việt Nam-Triều Tiên trong tình hình mới", Lý luận chính trị, (5) (2008)
  59. Nguyễn Văn Quyền, "Việt Nam tranh thủ nguồn viện trợ quân sự của các nước XHCN trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954-1975)", 박사, pp.2016
  60. DO THANH THAO MIEN, "베트남 전쟁기 한반도와 베트남 관계 연구", 박사, pp.2019
  61. 김정배, "베트남전쟁과 미소관계, 그리고 냉전체제", 미국사연구, 42, pp.233~260 (2015), 한국미국사학회
  62. 김진환, "베트남전쟁 시기 북한의 대외정책", 사회와역사(구 한국사회사학회논문집), (105), pp.41~70 (2015), 한국사회사학회
  63. 국방부 군사편차연구소, "베트남전쟁 연구총서 1" (2002), 군사편차연구소
  64. 국방부 군사편차연구소, "증언을 통해 본 배트남 전쟁과 한국군 3" (2003), 군사편차연구소
  65. DOTHANHTHAOMIEN, "1975년 베트남전 종전과 북한정부의 대응: 베트남자료를 중심으로", 이화사학연구, (48), pp.93~133 (2014), 이화사학연구소[DOI]
  66. 도미엔, "베트남 소재 남·북한 관련 자료- 베트남전쟁기(1954~1975년)를 중심으로 -", 군사, (96), pp.323~362 (2015), 국방부군사편찬연구소[DOI]
  67. DOTHANHTHAOMIEN, "베트남 학계의 남ㆍ북한 연구 동향 및 쟁점: 베트남 전쟁 시기(1954~1975년)를 중심으로", 이화사학연구, (50), pp.307~350 (2015), 이화사학연구소[DOI]
  68. 윤대영, "1950년대 북한과 북베트남의 관계와 문화 교류: 1956년 조선 문화 대표단의 활동과 관련하여", 역사와경계, (87), pp.187~222 (2013), 부산경남사학회
  69. 이한우, "(서평)북한의 베트남전쟁 참전에 대한 최초의 체계적 연구 - 이신재, 『북한의 베트남전쟁 참전』(서울: 국방부 군사편찬연구소, 2017) -", 군사, (104), pp.331~337 (2017), 국방부군사편찬연구소[DOI]
  70. 全京洙, "규명되어야 할 베트남 참전 한국군 포로문제", 전망, 90 (1994), 대륙연구소
  71. Balázs Szalontai, "In the Shadow of Vietnam: A New Look at North Korea’s Militant Strategy, 1962-1970", Journal of Cold War Studies, 14(4) (2012)
  72. "North Korean “Adventurism” and China’s Long Shadow, 1966-1972" (2004)[URL]
  73. "North Korean Pilots in the Skies over Vietnam" (2011)[URL]

관련 논문AI추천

북한공군의 베트남전쟁 참전이신재심연북한연구소 · 현대북한연구2016 · 제19권 제3호베트남 학계의 남ㆍ북한 연구 동향 및 쟁점: 베트남 전쟁 시기(1954~1975년)를 중심으로DOTHANHTHAOMIEN이화사학연구소 · 이화사학연구2015 · 제50호Comparison of Soviet Aid to North Korea and North Vietnam in the 1950s and 1960s고민정통일학연구원 · Journal of Peace and Unification2019 · 제9권 제2호1960년대 북한의 대베트남 사회·문화 교류에 대한 연구: 연대 강화 행사와 유학생·실습생 교육을 중심으로김상범통일평화연구원 · 통일과 평화2021 · 제13권 제1호1975년 베트남전 종전과 북한정부의 대응: 베트남자료를 중심으로DOTHANHTHAOMIEN이화사학연구소 · 이화사학연구2014 · 제48호베트남전쟁이 남북한 군사정책에 미친 영향김국현미래군사학회 · 한국군사학논총2022 · 제11권 제1호

이 간행물의 다른 논문 (10건)

주미조선공사관 참찬관 알렌(Horace N. Allen)의 활동김희연pp. 1-43동양합동광업회사의 운산금광 운영과 광산도시 북진의 지역사회박범pp. 44-92알렌이 포착한 기회의 나라, 대한제국장영숙pp. 93-127高麗大藏經本 『釋摩訶衍論』의 底本 연구김영미pp. 130-158고려시대 普濟寺(演福寺)의 佛事와 성격 변화김수연pp. 159-194
원문 보기