가난한 이들의 교회: “모든 민족들 가운데 세워진 깃발(Signum levatum in nationes)”
Church of the poors: “Signum levatum in nationes”
0
조회
0
다운로드
5
인용
0
참고문헌
키워드
초록
제2차 바티칸 공의회는 ‘가난한 이들의 교회’라는 주제를 교회에 관한 교의 헌장 속에서 명시함으로써 이 주제가 교의적 차원에서 다루어져야 함을 보여주었다. 본 연구는 먼저 ‘가난한 이들’의 주제를 다루고 있는 LG 8c의 형성과정을 따라가면서 이 문단이 “민족들 가운데 세워진 깃발”이라는 표현의 설명이라는 것을 보았고, 이 표현이 제1차 바티칸 공의회에서 매우 중요했던 표현임을 염두에 두고, 제2차 바티칸 공의회가 이 표현을 생략한 이유에 관심을 가졌다. 이어서 이 문단의 문헌적 콘텍스트에 주목하여 ‘가난한 이들의 교회’라는 주제가 교회헌장에서 교회의 본질을 이해하는데 있어서 어떠한 의미를 가지고 있는 지를 신비, 그리고 구원의 보편적 성사로서의 교회 개념이라는 틀 안에서 살펴보았다. 여기서 ‘가난한 이들의 교회’, 그 창립자인 그리스도의 모범을 따르는 교회가 보편적 성사로서의 교회 개념을 구체적으로 실현하는 모습임이 드러났고 따라서 구원의 실재 표징(signum), 곧 ‘민족들 가운데 세워진 깃발’ 임을 보여주었다. 이런 의미에서 비록 제2차 바티칸 공의회가 교회의 정체성을 표현하는데 있어서 앞선 공의회가 남겨놓았던 정적이고 소극적인 뉘앙스를 피하기 위해 이 표현을 직접 사용하지는 않았지만, 실제로는 그 의미를 완성시키고 발전시켰음을 볼 수 있다.
Abstract
The second Vatican Council, dealing with the theme “Church of the poors” in the Lumen Gentium, showed the need to reflect it in dogmatic view. In this article, following the changes in the drafts on LG 8c, it is noted that this sentence is the explanation of the term “signum levatum in nationes”. Taking it into account that such a sentence has been important to the first Vatican Council, this article has attempted to find the reason why the Second Vatican Council has not taken this expression. Then it shows the meaning of that expression in the ecclesiological context of the Lumen Gentium, i.e., the Church comprehended with the key, ‘mysterion’, ‘sacramentum’. Finally, it is made evident that the “Church of the poors” is the concrete and realized figure of the identity of the Church as the universal sacrament of salvation and real symbol, that is to say the Church as a “signum levatum in nations”. In this regard, the Second Vatican Council has developed and completed the meaning of that expression, even though it had omitted in the final text to avoid the passive and static nuance that the first Vatican Council left.
참고문헌 (66)
- "Constitutio dogmatica de fide catholica", Dei Filius, ~ (1870)
- "Constitutio dogmatica de divina revelatione", Dei Verbum, ~ (1965)
- "Constitutio pastoralis de Ecclesia in mundo huius temporis", Gaudium et Spes, ~ (1965)
- "Constitutio dogmatica de Ecclesia", Lumen Gentium, ~ (1964)
- "Constitutio de sacra liturgia", Sacrosanctum Concilium, ~ (1964)
- Denzinger, H., "Enchiridion Symbolorum: definitionum et declarationum de rebus fidei et morum" (1995), Bologna
- 교황 바오로 6세, "제2차 바티칸 공의회 2회기 개막연설(1963. 9. 29.)", AAS, 55, pp.841~859 (1963)
- 교황 베네딕또16세, "Porta Fidei, Motu proprio (2011. 10. 11)", AAS, 103(11), pp.723~734 (2011)
- "Parole del Santo Padre nella celebrazione ecumenica nella 23 settembre 2011" (2011)[URL]
- 교황 요한 23세, "라디오 연설(1962. 9. 11.)", AAS, 54, pp.678~685 (1962)
- "성 토마스 축일 미사 강론" (2013)[URL]
- "Acta Synodalia Sacrosanti Concilii Oecumenici Vaticani II", ~ (1978)
- "Acta Apostolica Sedis", ~ (1909)
- Mansi, J. D., "Sanctorum Conciliorum et Decretorum collectio nova" (1927), Firenze-Venezia-Paris-Leipzig
- Aubert, R., "Le problème de l’acte de foi, Louvain-Paris, In De Ecclesia Christi" (1969)
- Billot, L., "Tractatus de Ecclesiae Christi, I-II" (1910), Pratti
- Caprile, G., "Il Concilio Vaticano II Cronache del Concilio Vaticano II edite da “La Civilità Cattolica” secondo periodo 1963-1964, vol III" (1965), La Civilità Cattolica
- Carli, L.M., "Nova et Vetera, Tradizione e progresso nella Chiesa dopo il Vaticano II" (1969), Istituto Editoriale del Mediterraneo
- Congar Y., "Un peuple messianique. L’Eglise, sacrement du salut. Salut et libération, In Un popolo messianico" (1976), La Chiesa, sacramento di salvezza. la salvezza e laliberazione, Brescia
- Chiesa, sacramento di salvezza, "la salvezza e laliberazione" (1976), Brescia
- Cotugno, N., "La testimonianza della vita del popolo di Dio, segno di rivelazione alla luce del concilio Vaticano II, In Gesù rivelatore", pp.227~240 (1988), Piemme
- Dupont, Jacques, "La Chiesa e la povertà, In La Chiesa del Vaticano II", pp.387~418 (1965), Vallecchi
- Feiner, J., "Rivelazione e chiesa – Chiesa e Rivelazione, In Mysterium Salutis, II", pp.9~67 (1977), Queriniana
- Forte, B., "삼위일체의 모상인 교회: 삼위일체적 교회론" (1998), 성바오로
- Forte, B, "La Chiesa della Trinità : saggio sul mistero della Chiesa, comunione e missione" (1995), San Paolo
- Franzelin, J., "Theses de Ecclesia Christi: opus posthumum brevi praemisso de eiusdem vita commentario" (1887), Romae
- Franzelin, J., "Tractatus de divina traditione et Scriptura" (1870), Romae
- Gauthier, P., "Consolez mon peuple”: le Concile et “L'Eglise des pauvres, In La Chiesa dei poveri e il Concilio" (1965), Vallechi
- Geffré, Claude, "Theological Reflections on a New Age of Mission", Mid-Stream, 22, pp.207~221 (1983)
- Gil Hellín, F., "Concilii Vaticani II synopsis in ordinem redigens schemata cum relationibus necnon patrum orationes atque animadversiones, constitutio dogmatica de ecclesia Lumen Gentium" (1995), Città del Vaticano
- Herbigny, M.J., "Theologica de Ecclesia, I-II" (1927)
- Holland, Jones, "What is Truth", Faith, 1998, pp.25, 129~131
- Hurter, H., "Theologiae dogmaticae compendium in usum studiosorum theologiae, I-II" (1878), Oeniponte
- Kasper, W., "Chiesa cattolica : essenza - realtà - missione, Brescia : Queriniana, 2012; orig. deutsch, Katholische Kirche : Wesen-Wirklichkeit-Sendung" (2011), Herder
- Kasper, W., "Teologia e Chiesa, Brescia 1989; orig. deutsch, Theologie und Kirche" (1987), Mainz
- Kasper, W., "예수 그리스도" (1977), 분도 출판사
- Lang, A., "Compendio di Apologetica" (1960), Roma
- Latourelle, R., "Vatican II et les signes de la Révélation", Gregorianum, 49, pp.225~252 (1968)
- Latourelle, R., "Le Christ Signe de la révelation selon la constitution ‘Dei Verbum’", Gregorianum, 47, pp.685~709 (1966)
- Mazzella, C., "Religione et ecclesia : praelectiones scholastico-dogmaticae" (1880), Prati
- Mazzella, O., "Praelectiones scholastico-dogmaticae breviori cursui accommodatae, I-IV" (1905), Romae
- Moeller, Ch., "Storia della struttura e delle idée della LG, In La teologia del Vaticano II", pp.151~190 (1967), Morcelliana
- Möhler, J. A., "Simbolica: esposizione delle antitesi dogmatiche tra cattolici e protestanti secondo i loro scritti confessionali pubblici, Milano" (1984), Mainz
- Nessan, Craig L., "Poverty: The Biblical Witness and Contemporary reality", Currents in Theology and Mission, 13(4), pp.236~238 (1986)
- Nicolau, M., "De Revelatione christiana sive de vera religione, In Sacra Theologiae Summa I: Theologia fundamentalis" (1962)
- Pacetti, R., "Logica theologica Sacrae doctrinae revelatae fundamentum" (1876), Romae
- Palmieri, D., "Tractatus de Romano Pontifice: cum prolegomeni de Ecclesia" (1877), Romae
- Pasquier, Jean-Maire, "L'Eglise comme sacrement" (2008), Academic Press Fribourg
- Pesch, Ch., "Praelectiones dogmaticae" (1894), Friburgi-Brisgoviae
- Philips, G., "La chiesa e il suo mistero nel Concilio Vaticano II: storia, testo e commento della Costituzione Lumen Gentium, I-II, Milano, 1969; orig. fr. L’Eglise et son Mystère au Deuxième commentaire de la Constitution Lumen Gentium" (1969), Desclée
- Pié-Ninot, S., "Ecclesiologia: La sacramentalità della comunità cristiana" (2008), Queriniana
- Pié-Ninot, S., "La Teologia fondamentale: Rendere ragione della speranza (1Pt 3,15), Brescia: Queriniana 20042; orig. sp. La Teología fundamental" (2001), Secretariado Trinitaria
- Pié-Ninot, S., "La Chiesa come tema teologico fondamentale, In Gesù rivelatore", pp.143~163 (1988), Piemme
- Pottmeyer, H. J., "The Episcopacy, In The Gift of the Church", pp.337~352 (2000), The Liturgical Press
- Pottmeyer, H. J., "Dal “miracolo” alla “testimonianza” come segno di credibilità. Il contributo di Rino Fisichella a una semiologia teologica, In Amore e Verità: sintesi prospettica di Teologia Fondamentale. Studi in onore di Rino Fisichella", pp.217~226 (2011), Lateran University Press
- Sartori, Luigi, "Lumen Gentium" (2006), Edizioni messaggero Padova
- Schillebeeckx, E., "Cristo sacramento dell'incontro con Dio" (1968)
- Salaverii, I., "De Ecclesia Christi, In Sacra Theologiae Summa I: Theologia fundamentalis" (1962)
- Tanquerey, A., "Synopsis theologiae dogmanticae fundamentalis: de religione, de Christolegato, de Ecclesia, de fontibus Revelationis, I" (1927)
- Tromp, S., "Corpus Christi quod est Ecclesia" (1946), Romae
- Valiente, O. Ernesto, "The Reception of Vatican II in Lain America", Theological Studies, 73, pp.795~823 (2012)
- Vitali, D., "Nova et Vetera . Luigi Maria Carli al Concilio Vaticano II", Gregorianum, 91(1), pp.91~123 (2010)
- Wilmers, W., "De religione revelata libri quinque" (1897), Ratisbonae
- 조현권, "가난에 대한 교의신학적 고찰", 가톨릭신학, (8), pp.42~74 (2006), 한국가톨릭신학학회
- 최현순, "같은 성령께서 당신의 선물로 신앙을 계속해서 완성시켜 주신다", 이성과 신앙, 54, pp.5~48 (2013)
- "카타콤바 협약"[URL]
